Zanim zaczniesz — konto w KRZ i podstawa prawna
Wniosek składany jest na podstawie ustawy z 28 lutego 2003 r. — Prawo upadłościowe (postępowanie wobec osób fizycznych nieprowadzących działalności uregulowane jest w tytule V). Po reformie z 24 marca 2020 r. procedura stała się bardziej dostępna, a od 1 grudnia 2021 r. obowiązuje wyłącznie forma elektroniczna.
Aby złożyć wniosek, musisz najpierw:
- założyć bezpłatne konto w systemie KRZ (Krajowy Rejestr Zadłużonych, dostępny przez portal Ministerstwa Sprawiedliwości);
- potwierdzić tożsamość — najczęściej profilem zaufanym, ewentualnie podpisem kwalifikowanym;
- odszukać w systemie właściwy formularz wniosku dłużnika o ogłoszenie upadłości osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej.
Papierowe złożenie wniosku co do zasady nie jest już możliwe — pisma wniesione poza system elektroniczny nie wywołują skutków prawnych, poza wąskimi wyjątkami przewidzianymi w ustawie.
Krok 1: Dane dłużnika i sądu
Pierwsza część formularza to Twoje dane identyfikacyjne. Wpisz je dokładnie tak, jak w dokumentach urzędowych:
- imię i nazwisko, numer PESEL (a w jego braku inny numer identyfikujący);
- adres miejsca zwykłego pobytu — to on decyduje o właściwości sądu;
- dane kontaktowe do korespondencji.
W formularzu wskazujesz też sąd, do którego kierujesz wniosek. Właściwy jest sąd rejonowy — wydział gospodarczy do spraw upadłościowych i restrukturyzacyjnych, obejmujący obszarem miejsce Twojego zwykłego pobytu. Jeśli nie masz pewności, który sąd jest właściwy, sprawdź to przed wysyłką — skierowanie wniosku do niewłaściwego sądu opóźnia sprawę.
Krok 2: Aktualny i zupełny wykaz majątku
To serce wniosku. Musisz podać aktualny i zupełny wykaz majątku z szacunkową wyceną poszczególnych składników. Zupełny oznacza, że wpisujesz wszystko — nawet składniki, które wydają się mało warte.
W wykazie ujmujesz między innymi:
- nieruchomości (mieszkania, domy, działki, udziały) wraz z adresem i szacunkową wartością;
- pojazdy — samochody, motocykle, przyczepy;
- środki pieniężne, oszczędności, rachunki bankowe, lokaty;
- papiery wartościowe, udziały, wierzytelności przysługujące Tobie wobec innych osób;
- wartościowe ruchomości, sprzęt, wyposażenie.
Podawaj wartości realistyczne. Zatajenie majątku lub zaniżanie wartości to jeden z najpoważniejszych błędów — grozi odmową oddłużenia, a nawet umorzeniem postępowania. Lepiej ujawnić za dużo niż za mało.
Krok 3: Spis wierzycieli i spis wierzytelności spornych
Kolejny obowiązkowy element to spis wierzycieli. Dla każdego zobowiązania podajesz:
- nazwę (imię i nazwisko lub firmę) wierzyciela oraz jego adres;
- wysokość zobowiązania (kwotę należności);
- termin zapłaty, jeśli jest znany.
Uwzględnij wszystkich wierzycieli: banki, firmy pożyczkowe, dostawców mediów, osoby prywatne, Skarb Państwa, ZUS. Pominięcie wierzyciela to nie tylko brak formalny — może oznaczać, że wobec tego długu nie nastąpi umorzenie.
Osobno sporządzasz spis wierzytelności spornych — czyli tych zobowiązań, które kwestionujesz co do zasady lub wysokości. Wskazujesz w nim zakres, w jakim się z długiem nie zgadzasz, wraz z krótkim wyjaśnieniem. Dzięki temu sąd i syndyk wiedzą, że dana należność jest przez Ciebie kwestionowana.
Krok 4: Tytuły egzekucyjne, zabezpieczenia i dochody
Formularz wymaga wskazania także innych informacji o Twojej sytuacji finansowej:
- wykaz tytułów egzekucyjnych i wykonawczych — wyroki, nakazy zapłaty, postępowania komornicze prowadzone przeciwko Tobie;
- informacje o zabezpieczeniach ustanowionych na Twoim majątku (np. hipoteka, zastaw);
- źródła i wysokość bieżących dochodów — wynagrodzenie, emerytura, renta, świadczenia;
- informacje o czynnościach prawnych dotyczących majątku dokonanych w ostatnim okresie (np. sprzedaż, darowizny), jeśli formularz o nie pyta.
Ta część pozwala sądowi i przyszłemu syndykowi zorientować się w skali egzekucji i realnych możliwościach spłaty. Bądź konsekwentny — dane tu podane muszą być spójne z wykazem majątku i spisem wierzycieli.
Krok 5: Uzasadnienie — okoliczności niewypłacalności
Sercem merytorycznym wniosku jest uzasadnienie, w którym opisujesz okoliczności doprowadzające do niewypłacalności. Musisz uprawdopodobnić, że stałeś się niewypłacalny, czyli utraciłeś zdolność do regulowania wymagalnych zobowiązań. Ustawa wiąże z tym domniemanie: jeżeli opóźnienie w spłacie przekracza trzy miesiące, przyjmuje się, że utraciłeś tę zdolność.
W uzasadnieniu warto rzetelnie opisać:
- jak powstało zadłużenie (np. utrata pracy, choroba, rozwód, spirala chwilówek, nietrafiona inwestycja);
- kiedy i dlaczego przestałeś spłacać zobowiązania;
- jakie działania podejmowałeś, by ratować sytuację (negocjacje, konsolidacje, sprzedaż majątku).
Uczciwa, spójna narracja jest ważna. Sąd bada, czy do niewypłacalności doszło z Twojej winy umyślnej lub wskutek rażącego niedbalstwa — takie okoliczności mogą wpłynąć na długość planu spłaty, choć samo w sobie nie przekreśla oddłużenia.
Krok 6: Oświadczenia, podpis i wysyłka
Na końcu formularza składasz oświadczenia. Kluczowe jest oświadczenie o prawdziwości i zupełności danych zawartych we wniosku — składasz je pod rygorem odpowiedzialności. Podanie nieprawdziwych informacji może skutkować odmową oddłużenia i innymi konsekwencjami.
Ostatnie czynności to:
- dołączenie załączników potwierdzających dane z wniosku (dokumenty o dochodach, umowy, pisma komornicze, orzeczenia — szczegóły w osobnym poradniku);
- uiszczenie opłaty sądowej w wysokości 30 zł;
- podpisanie wniosku w systemie (profilem zaufanym lub podpisem kwalifikowanym) i wysłanie go przez KRZ.
Po wysyłce otrzymujesz w systemie potwierdzenie. Jeżeli wniosek zawiera braki, sąd wezwie Cię do ich uzupełnienia w wyznaczonym terminie; niewykonanie wezwania grozi zwrotem wniosku. Dlatego przed wysłaniem warto poprosić o weryfikację — w naszym modelu wniosek może przygotować i złożyć współpracujący adwokat, a Ty możesz zacząć od bezpłatnej oceny sytuacji.